Khi da bị tổn thương do tai nạn, phẫu thuật, bỏng hay trầy xước, cơ thể sẽ kích hoạt quá trình lành thương để tái tạo mô và phục hồi vùng da bị ảnh hưởng. Bên cạnh việc chăm sóc vết thương đúng cách, chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc rút ngắn thời gian phục hồi, giảm nguy cơ nhiễm trùng và hỗ trợ hình thành mô mới khỏe mạnh.

Đặc biệt, với những vết thương lâu lành, vết thương sau phẫu thuật hoặc người có sức đề kháng kém, việc bổ sung đầy đủ dưỡng chất càng trở nên cần thiết.

1. Protein – "Nguyên liệu" xây dựng mô mới

Protein là dưỡng chất quan trọng giúp cơ thể tạo ra tế bào da mới, mạch máu và collagen – thành phần chính của quá trình tái tạo mô. Thiếu protein có thể khiến vết thương lành chậm hơn và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Protein giúp cơ thể tạo ra tế bào da mới (Nguồn: Evapharm)

Thực phẩm giàu protein:

- Thịt gà, thịt bò, thịt nạc

- Cá (đặc biệt là cá hồi, cá ngừ)

- Trứng

- Sữa, sữa chua Hy Lạp, phô mai

- Đậu lăng, đậu đen, đậu gà

- Sữa hoặc thực phẩm bổ sung protein (nếu cần)

Lời khuyên: Nên bổ sung protein trong mỗi bữa ăn để đáp ứng nhu cầu phục hồi của cơ thể.

2. Vitamin C – Hỗ trợ tổng hợp collagen

Vitamin C là dưỡng chất cần thiết để sản xuất collagen – loại protein giúp liên kết các mô và tăng độ bền của da. Ngoài ra, vitamin C còn góp phần tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hấp thu sắt.

Vitamin C sản xuất collagen (Nguồn: Evapharm)

Nguồn thực phẩm giàu vitamin C:

- Cam, quýt, bưởi

- Dâu tây

- Kiwi

- Ớt chuông đỏ hoặc vàng

- Bông cải xanh

- Cà chua

Việc bổ sung đủ vitamin C giúp thúc đẩy quá trình tái tạo mô và hỗ trợ vết thương lành nhanh hơn.

3. Kẽm – Hỗ trợ tăng trưởng tế bào

Kẽm tham gia vào nhiều phản ứng sinh học liên quan đến quá trình lành thương như:

- Tái tạo tế bào.

- Hỗ trợ miễn dịch.

- Kiểm soát phản ứng viêm.

- Giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Kẽm giúp lành thương nhanh hơn (Nguồn: Evapharm)

Thực phẩm giàu kẽm:

- Thịt bò

- Thịt heo

- Hàu và các loại hải sản

- Hạt bí

- Hạnh nhân, hạt điều

- Các loại đậu

- Ngũ cốc nguyên hạt

Lưu ý: Không nên tự ý bổ sung kẽm liều cao trong thời gian dài nếu không có chỉ định của nhân viên y tế.

4. Chất béo lành mạnh – Hỗ trợ kiểm soát viêm

Không phải tất cả chất béo đều có hại. Chất béo không bão hòa giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K), đồng thời góp phần giảm phản ứng viêm kéo dài.

Chất béo kiểm soát viêm (Nguồn: Evapharm)

Thực phẩm nên bổ sung:

- Quả bơ

- Dầu ô liu

- Cá hồi

- Cá thu

- Các loại hạt

Hạn chế:

- Thức ăn chiên rán.

- Chất béo chuyển hóa (trans fat).

- Thực phẩm nhiều đường.

Những thực phẩm này có thể làm tăng phản ứng viêm và ảnh hưởng đến quá trình phục hồi.

5. Carbohydrate – Nguồn năng lượng cho cơ thể

Quá trình lành thương tiêu tốn nhiều năng lượng hơn bình thường. Carbohydrate cung cấp nhiên liệu để cơ thể tái tạo mô và duy trì hoạt động của hệ miễn dịch.

Carbohydrate cung cấp năng lượng (Nguồn: Evapharm)

Nguồn carbohydrate tốt:

- Gạo lứt

- Yến mạch

- Khoai lang

- Quinoa

- Rau xanh

- Trái cây

Không nên áp dụng chế độ ăn quá ít tinh bột trong giai đoạn cơ thể đang hồi phục.

6. Uống đủ nước

Nước giúp vận chuyển oxy và các dưỡng chất đến vùng tổn thương, đồng thời duy trì độ ẩm cần thiết cho quá trình lành thương.

Nên uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày (hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu có bệnh lý đặc biệt).

Nước giúp duy trì độ ẩm cho vết thương (Nguồn: Evapharm)

Ngoài nước lọc, có thể bổ sung:

- Nước canh.

- Nước điện giải (khi mất nhiều dịch).

- Sữa.

- Nước ép trái cây không thêm đường.

Hạn chế sử dụng nhiều rượu bia và đồ uống chứa caffeine vì có thể làm cơ thể mất nước.

Những dưỡng chất khác cũng quan trọng

Ngoài các nhóm dưỡng chất trên, cơ thể còn cần:

Vitamin A

Giúp thúc đẩy tái tạo biểu mô và hỗ trợ phục hồi da.

Có nhiều trong:

- Cà rốt

- Khoai lang

- Rau bina

- Bí đỏ

Sắt

Sắt giúp vận chuyển oxy đến mô đang phục hồi.

Nguồn thực phẩm:

- Thịt đỏ

- Gan

- Rau bina

- Đậu lăng

Vitamin E

Là chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do.

Có trong:

- Hạnh nhân

- Hạt hướng dương

- Rau lá xanh

Chăm sóc vết thương từ bên ngoài cũng quan trọng

Dinh dưỡng giúp cơ thể phục hồi từ bên trong, nhưng việc chăm sóc vùng da tổn thương đúng cách cũng góp phần hạn chế nguy cơ hình thành sẹo bất thường.

Sau khi vết thương đã lành kín hoàn toàn, có thể cân nhắc sử dụng gel silicone y tế để hỗ trợ chăm sóc sẹo. Đối với sẹo lồi hoặc sẹo phì đại, các hướng dẫn lâm sàng thường khuyến nghị sử dụng gel silicone nhằm hỗ trợ làm mềm, làm phẳng sẹo và giảm cảm giác ngứa, căng tức. Rebac Silicone Gel là một trong những lựa chọn có thể sử dụng trong giai đoạn này theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Câu hỏi thường gặp

Ăn cay có làm vết thương lâu lành không?

Thực phẩm cay không trực tiếp làm chậm quá trình lành thương ở hầu hết mọi người. Tuy nhiên, nếu ăn quá cay gây kích ứng tiêu hóa hoặc khó chịu sau phẫu thuật (đặc biệt ở vùng miệng và đường tiêu hóa), bạn nên hạn chế trong thời gian hồi phục.

Nên tránh những thực phẩm nào khi vết thương đang lành?

Để hỗ trợ quá trình phục hồi, nên hạn chế:

- Thực phẩm chế biến sẵn.

- Đồ ăn nhiều đường.

- Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ.

- Rượu bia.

- Nước ngọt có gas.

Những thực phẩm này có thể làm tăng phản ứng viêm hoặc ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dưỡng chất của cơ thể.

Uống gì để hỗ trợ vết thương mau lành?

Nước lọc vẫn là lựa chọn quan trọng nhất. Ngoài ra, bạn có thể bổ sung:

- Sữa giàu protein.

- Nước canh.

- Nước ép cam hoặc các loại trái cây giàu vitamin C.

- Nước ép cà rốt.

- Sinh tố giàu protein.

Những loại đồ uống này giúp cung cấp nước và các dưỡng chất cần thiết cho quá trình tái tạo mô.

Kết luận

Quá trình lành thương không chỉ phụ thuộc vào việc chăm sóc bên ngoài mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Một khẩu phần ăn cân đối, giàu protein, vitamin C, kẽm, chất béo lành mạnh và đủ nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể tái tạo mô, giảm nguy cơ biến chứng và phục hồi hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, sau khi vết thương đã lành kín, việc chăm sóc sẹo đúng thời điểm với các sản phẩm phù hợp như Rebac gel silicone y tế cũng góp phần hỗ trợ cải thiện tính thẩm mỹ và hạn chế sẹo phát triển bất thường.

Thông tin sản phẩm Rebac Gel Silicone Y tế với công thức Triple composition:

https://www.rebac.vn/cong-thuc-triple-composition-phong-ngua-va-dieu-tri-seo-cua-rebac/

Nguồn tham khảo: https://glencoehealth.org

Tác giả: Thảo Vân